از سویی در طراحی المانهای شهری تطابق بین فرم و عملکرد، حائز اهمیت است و اینکه این طراحی چگونه و در چه مکان هایی، با توجه به هویت شهر و جامعه طراحی شوند، نگرشی مهم برای کارهایی است که در طراحی المانهای شهری انتخاب می شوند.

هویت شهری
در این راستا می توان به المان های درون شهر و پارکها اشاره کرد که نقش مؤثری در القای هویت شهری و تقویت حس مکان شهروندان داشته و باید طوری طراحی شوند که خوانایی آنها از سوی شهروندان و هماهنگی طرح آنها با وقایع و اتفاقات آن مکان سازگاری داشته باشد و این مستلزم آن است که به نقاطی از قبیل ایست ها و مکث ها، گذرها، آمد و شدهای جمعیتی توجه شود تا تطابق بین فرم و عملکرد در طراحی رعایت گردد. به واقع فضاها و محیط های انسان ساخت خود نماد آینه ای است که هویت شهری را منعکس می کنند. از این رو طراحی یک المان شهری علاوه بر زیبایی و هزینه مناسب باید با فرهنگ و شرایط حاکم بر یک جامعه هماهنگی داشته باشد.

هزینه 13میلیارد ریالی؟
المان میدان فلسطین مشهد که چندی پیش نصب شد، حاشیه های فراوانی داشت. از یک سو انتقاد برخی هنرمندان مبنی بر نازیبایی و نامأنوس بودن آن مطرح شد و از سویی دیگر برخی شهروندان درخصوص طراحی و شایعه هایی مبنی بر هزینه 13میلیارد ریالی آن، واکنش نشان دادند.
محمود سیدآبادی در این خصوص به خبرنگار ما گفت: میدان فلسطین یا همان ملک آباد در گذشته های نه چندان دور، ورودی تونل سبزی بود که نمونه آن در هیچ کجای ایران وجود نداشت. زیبایی آن زبانزد خاص و عام بود و زائران حضرت رضا(ع) همیشه از این تونل به عنوان یکی از خاطره های زیبای شهر مشهد یاد می کردند.
وی ادامه داد: پس از قطع درختان بولوار ملک آباد، دیگر آن زیبایی به این منطقه برنگشت و اکنون به جای جبران این نقیصه شاهد حرکتهایی از سوی شهرداری هستیم که نه تنها زیبایی ندارد، بلکه سبب دلسردی مردم نیز شده است.
سیدآبادی افزود: پرسش من از مدیران شهری این است که این طرح چه پیامی دارد و چگونه می توان گفت، به زیبایی این میدان افزوده شده است. گمان می کنم طراحان این المان از گذشته این میدان خبری ندارند و یا اینکه واقعاً قادر به خلق یک طرح زیبا نیستند.
حسن زاده، شهروندی دیگر در گفتگو با قدس تصریح کرد: شنیده ایم که این طرح 13میلیارد ریال هزینه در بر داشته است. با شنیدن این رقم واقعاً متحیر شدم. باور کردنی نیست و مسؤولان باید در مورد هزینه کرد این پروژه بررسی بیشتری انجام دهند. حتماً اشتباهی در کار است.
وی اضافه کرد: خواهش من از شهردار مشهد این است که المان را بردارید چون از دیدن آن فقط احساس خفگی به انسان دست می دهد. کشورهای دیگر با صرف هزینه هایی به مراتب کمتر، از طرحهایی بهره می برند که سالها باقی می ماند و جزو خاطرات و حتی فرهنگ مردم آن شهر می شود، ولی در شهر ما باید هزینه کرد تا یک میدان زیبا خراب شود.
او یادآور شد: برای رفتن به خانه و محل کارم، تا بتوانم سعی می کنم از این میدان عبور نکنم؛ چون وقتی وضعیت موجود را با گذشته نه چندان دور این میدان مقایسه می کنم، ناراحت می شوم.
وی خاطرنشان کرد: این مشکل در بیشتر میادین شهر وجود دارد. شهر مشهد از زیبایی که متناسب با فرهنگ مردم و مضجع شریف رضوی باشد، برخوردار نیست.

نبود المان زیبا در مشهد
او با انتقاد از وضعیت بصری شهر مشهد بیان داشت: شما در هیچ خیابان این شهر یک معماری خاص که بیانگر عصر حاضر باشد، نمی بینید و این فقط به دلیل بی توجهی مدیران شهری به وضعیت بصری شهر است. آنها فقط شعار می دهند و در عمل فقط خرابکاری می کنند.
عضو شورای شهر مشهد در گفتگو با خبرنگار ما گفت: متأسفانه کارشناسی لازم بر روی المانهای سطح شهر انجام نمی شود و شورا نیز بر قراردادهای منعقد شده نظارت نمی کند.
دکتر خواجی اظهار داشت: به عنوان مثال پروژه جانباز پس از مدتها مورد بهره برداری قرار گرفت، اما بازهم مورد نظر ما و شهروندان نیست.

مزاحمت برای رانندگان
وی با بیان اینکه المانهای سطح شهر ایرادهای عمده ای دارد، خاطرنشان کرد: اول اینکه المان میدان ملک آباد زیبایی ندارد. از سویی دید ورودی های میدان را گرفته است. حرف و حدیثهایی هم در مورد قیمت تمام شده آن مطرح شده که شورا درخواست رقم دقیق هزینه این پروژه را ارایه کرده است، ولی محاسبات زمان می برد و تا آن موقع در مورد هزینه پروژه نمی توان اظهار نظر کرد.
رئیس کمیسیون مشارکتهای کلان اقتصادی شورای شهر مشهد ادامه داد: مشکل بزرگ از خود شهرداری است. بعضی اوقات که انتقاد می شود، می گویند چرا کارشکنی می کنید.
دکتر خواجی افزود: نیروهایی که قراردادها را منعقد می کنند هم خودشان ضعیف هستند و هم با طراحان ضعیف کار می کنند و نتیجه آن کارهای ضعیفی است که در سطح شهر دیده می شود.وی یادآور شد: پیمانکاران طراحی شهری به هیچ عنوان مورد تأیید شورای شهر نیستند و این مسأله بارها به آقای شهردار گفته شده که شورا با کسی تعارف ندارد.
برخی از کارهایی که اکنون شما در سطح شهر می بینید، در واقع کار فرهنگی نیست.

پیمانکاران خاص
عضو شورای شهر مشهد تصریح کرد: پیمانکاران مشخصی هستند که فقط با آنها قرارداد بسته می شود و از این دایره هم خارج نمی شوند، به طوری که اگر پروژه ای مورد انتقاد قرار گرفت، سر از پروژه دیگری در می آورند و مشکل همچنان باقی می ماند.
وی اضافه کرد: میدان ملک آباد دو سال منتظر المان بود و مردم منتظر بودند که چه چیزی خواهد بود. این طرح بومی نیست، شاخصه مذهبی ندارد و مردم هم ناراضی هستند. به نظر من این طرح مشکل بصری دارد.
دکتر خواجی ادامه داد: کسانی که متولی این کار در شهرداری هستند، به رغم اینکه انسانهای مخلصی هستند، اما صبغه فنی ندارند. با وجود این، در حوزه خدمات شهری، پارکها و فضای سبز از عملکرد شهرداری دفاع می کنیم، اما در این بخش منتقد هستیم.
وی در پایان افزود: بارها خواسته ایم قراردادهای این بخش در اختیار شورا قرار گیرد، اما تاکنون این اتفاق نیفتاده است.

حفظ زیبایی
رئیس شورای شهر مشهد نیز در این خصوص به خبرنگار ما گفت: با توجه به تعریض خیابان و استفاده از تونل قطار شهری این محل از حالت میدان خارج شد و کارشناسان اعلام کردند، باید به صورت چهارراه از آن استفاده شود.
شیرمحمدی اظهار داشت: در راستای مسایل شهری و حفظ زیبایی، آقای شهردار تأکید داشتند که دوباره به صورت میدان از آن استفاده شود. بنابراین نمی شد از یک سازه سنگین استفاده کرد.
وی خاطرنشان کرد: این سازه توخالی و سبک است با این حال از نظر مفهومی هنوز توجیه نیستم که این المان چه معنایی دارد. به هر روی، یک اثر باید مفهوم واضح و آشکار داشته باشد که در مورد این المان رعایت نشده است.

شورای حجم
رئیس شورای شهر مشهد ادامه داد: برای طراحی و تصویب یک المان، شورای حجم که از معاونتهای مختلف در آن عضویت دارند، تشکیل می شود و طرح ابتدا در این شورا مورد بررسی قرار می گیرد که پس از تأیید برای اجرا در قالب بودجه های مصوب اقدام می شود.
عباس شیرمحمدی در مورد بودجه 13میلیارد ریالی این اثر حجمی افزود: من تاکنون چنین ردیف بودجه ای ندیده ام که البته شاید با فضاسازی خیابان احمدآباد این رقم شده باشد.وی یادآور شد: تاکنون درخصوص این طرح شکایتی به شورا اعلام نشده و اگر شکایتی بشود، به طور قطع مورد بررسی قرار می گیرد.

پیام روشن و نشانه واضح
وی با بیان اینکه مشهد مقدس یک شهر زیارتی است، تصریح کرد: یک المان شهری باید از دو جهت شاخص باشد. یکی اینکه باید پیام روشنی داشته باشد تا بیننده با دیدن آن بلافاصله متوجه این پیام بشود و مسأله دیگر اینکه خود اثر یک نشانی باشد و نشانه واضحی برای زائران و مجاوران باشد.
رئیس شورای شهر مشهد به عنوان نمونه از میدان جانباز یاد کرد و گفت: المان قبلی این میدان جالب نبود و آناتومی آن با مفهوم جانباز تناسبی نداشت. پس از اصلاح طرح بازهم نیمه کاره رها شد و متأسفانه آن را با داربست نگاه داشته اند که باید حالت کوهستان داشته باشد.
عباس شیرمحمدی اظهار داشت: شهر مشهد از نظر المان و آثار حجمی فقیر است. برای هر یک از این آثار یک نفر باید حضور داشته باشد و آن را به بیننده توضیح دهد. در حالی که یک المان باید سالهای سال راهنمای فیزیکی و معنوی زائران باشد.